Opkomst van de kwaliteitsserie, aflevering 6: Achterhoedegevechten

Deze artikelenreeks weegt de opkomst van de serie op formeel, inhoudelijk en productioneel vlak af tegenover de speelfilm. De slotsom is dat vergelijkende discussies steeds meer een achterhoedegevecht worden, ingehaald door sterke verhalenvertellers, en de roep om naast kwaliteit ook kwantiteit te leveren.

Door de hoge vlucht in aantal, kijkcijfers en kwaliteit hebben tv-series de afgelopen twee decennia in het culturele veld een evenwaardige positie ingenomen naast onder meer film en literatuur. De serie is dus een geschikt medium voor verhalen geworden naast alle andere. In 2011 hadden de romanschrijvers Jonathan Franzen en Salman Rushdie elk een tv-serie op stapel staan. Franzen zou zijn The Corrections voor HBO naar het kleine scherm brengen, Rushdie plande de originele serie Next People voor Showtime. Geen van beide werd gerealiseerd, maar de redenen waarmee ze hun keuze verklaarden zegt veel over de status van de serie. Ze voerden aan dat de hedendaagse tv-series veel weg hebben van de geschreven roman in hun manier van vertellen. (‘Scrivo per la tv e non dimentico Foster Wallace’ in Il sole 24 ore, 27 maart 2011 en ‘TV drama is the new literature’ in The Telegraph, 12 juni 2011)

De Italiaanse krant Il sole 24 ore interpreteerde de uitspraken van de twee schrijvers (en enkele andere) als zou het tijdperk van de roman op z’n einde zijn, vocht dat standpunt aan en was er integendeel van overtuigd dat de tv-series al met uitsterven bedreigd zijn vanwege een overaanbod en verwaterde scenario’s (5) Een soortgelijk argument bracht van John Landgraf van FX Networks in The Hollywood Reporter (zie ook aflevering 2).

Regisseur Paolo Sorrentino (La grande bellezza, Youth), ook showrunner van de miniserie The Young Pope (HBO-Sky Atlantic, 2016), vatte de band tussen televisieseries en literatuur, ook wat betreft een weinig kwalitatief overaanbod, samen in een interview met de Italiaanse krant La Repubblica (‘Io e il potere’, 8 april 2017): “Het is waar dat de televisie-aanpak dichter aanleunt bij de roman dan de film. De filmstructuur van twee uren verplicht zelfs een cineast die de vrije hand heeft tot een strikt stramien, terwijl de televisie toelaat ontwikkelingen in te voegen precies zoals dat in een roman gebeurt. Aan de ene kant zijn er de bedenkelijke feuilletons, en dan is er Faulkner. Eerlijk gezegd zijn er weinig Faulkners. Met de verslindende gulzigheid van de televisie bestaat het risico dat de kwaliteit wordt uitgehold, en dat is het gevaar: dat het belangrijker wordt een tv-serie te maken dan wel een goede tv-serie te maken.”

Filmmaker Sam Mendes (zijn debuutfilm American Beauty leverde hem meteen een Oscar voor Beste Regisseur op) was in 2016 juryvoorzitter van het filmfestival van Venetië. In een interview met La Repubblica over het festival verdedigde hij de kleine, onafhankelijke film en zag die strijden om de aandacht van dezelfde kijker die kwaliteitsvolle televisie verorbert: “Er zijn films die wanhopig een publiek zoeken dat vandaag de dag afgeleid wordt door het aanbod van intelligente televisieproducten.” (‘La mia Venzia’ in La Repubblica, 27 augustus 2016) Een filmjournalist van diezelfde krant beschreef het palmares van hetzelfde festival dan weer als “de cinema [die] niet toegeeft aan de televisie”. (La Repubblica, 10 september 2016)

Bijna een jaar later, tijdens dat andere grote filmfestival in Cannes, gaat de herrie over de aanwezigheid van televisieproducties niet meer over het product zelf, maar over het eerste vertoningsrecht. Hoofdcompetitiefilm Okja van Bong Joon-ho is momenteel op Netflix te zien, terwijl een zaalrelease uitblijft. Goed gezien van Netflix, want door het aanbieden van exclusieve content trekt het een nieuw publiek. Het derde seizoen van de legendarische serie Twin Peaks ging, meer dan 25 jaar na afloop van het tweede seizoen, tijdens het festival al meteen in première op televisieplatforms wereldwijd.

De eerste stappen van verzoening tussen film en televisie zijn zo gezet. We zien nog kleine verschuivingen. De tv-film Behind the Candelabra (HBO, Steven Soderbergh, 2013, zie FM 638, oktober 2013) werd al opgenomen in de competitie van Cannes in 2013. Het filmfestival van Venetië 2016 presenteerde buiten competitie de pilootepisode The Young Pope. In 2014 werd het eerste seizoen van Gomorra – la serie vertoond in een Italiaanse filmtheaterketen. La meglio gioventu werd bedacht als een miniserie voor de Italiaanse televisiezender RAI, maar werd in 2003 geselecteerd voor de Un certain regard-competitie in Cannes en reisde daarna door heel Europa in de (arthouse)bioscopen. Loopt de consecratie van (televisie)series dan toch via filmfestivals en bioscopen?

Beeld: The Young Pope, Seizoen 1

Dit is de laatste van zes afleveringen over de televisieserie. De andere afleveringen vind je hier terug. Meer film- en seriebesprekingen vind je in ons gedrukte magazine, dat maandelijks verschijnt bij enkele vaste verkooppunten. Abonneren (10 nrs voor €65, €50 voor studenten) kan heel het jaar hier.

Geschreven door MARCEL MEEUS M.M.V. NIELS LAVEREN & CHARLOTTE TIMMERMANS

Opkomst van de kwaliteitsserie, aflevering 6: Achterhoedegevechten

Media: