Razorback

Russell Mulcahy’s debuut RAZORBACK is een in de Australische outback gesitueerde variatie op ‘Jaws’, maar vooral een 100% eightiesfilm. De briljante fotografie van Dean Semler is doordrenkt van de videoclipcultuur en de personages ademen de tijdsgeest uit. Het liveactionmonster dat de film zijn titel geeft, is niet minder dan beklijvend.

Nogal wat filmmakers begonnen hun carrière als regisseur van videoclips. Spike Jonze, Mark Romanek, David Fincher, Mark Pellington, Jonathan Glazer, Michel Gondry, Anton Corbijn, Marc Webb, Mike Mills, Tarsem Singh, Jonathan Dayton en Valerie Faris ... Het rijtje is schijnbaar eindeloos. De pionier is ongetwijfeld de Australiër Russell Mulcahy, die in de jaren 80 als videoclipmaker (Duran Duran, Spandau Ballet, Elton John) via MTV de sprong maakte naar eerst onafhankelijke en later mainstreamcinema.

Mulcahy verwierf bekendheid met Highlander (1986), Highlander 2: The Quickening (1991), Ricochet (1991), The Real McCoy (1993), The Shadow (1994) en Resident Evil: Extinction (2007), maar debuteerde in 1984 met een sterk visuele horrorfilm. Het door Dean Semler (Dances with Wolves) gefotografeerde RAZORBACK is een prettig gestoorde horrorthriller die speelt in de Australische outback, waar een gigantisch zwijn een afgelegen gemeenschap, en enkele brutale geweldenaars in het bijzonder, terroriseert. Een Jaws op het land over een natuur die, in de traditie van de ecologische horrorfilm, monsterlijk kan zijn en zich wreekt op de mens.

De gerestaureerde print van deze Ozploitationklassieker werd vertoond op enkele festivals en in Frankrijk, waar RAZORBACK een cultfilm is, verzorgt distributeur Carlotta nu een bijzonder fraaie blu-rayrelease. Mooi verpakt in een metalen doosje, maar vooral voorzien van sterke extra's: commentaar van de regisseur, verwijderde scènes, making-of en een discussie tussen critici en schrijvers over de waarde en erfenis van de film. Fijn, want RAZORBACK is een van de sterkste Australische horroractiefilms.

Ondanks de ridicule plot (een gigantisch zwijn – een razorback – ontpopt zich tot een moorddadig monster, terwijl Amerikaanse outsiders te laat beseffen dat ze geen superhelden zijn) serveert Mulcahy ons immers een sfeerrijke en suspensevolle film die bewijst dat zelfs primitieve fysieke effecten beter werken dan gesofisticeerde digitale effecten. De belichting is subliem, er zijn enkele indrukwekkende trackingshots en de montage is energiek. Om over de sterke soundtrack van Iva Davies maar te zwijgen.

Mulcahy mocht debuteren als regisseur omdat de Australische producent Hal McElroy onder de indruk was van zijn in een jungle spelende clip voor 'Hungry Like The Wolf' van Duran Duran. “Ik was verbaasd over zijn moed,” bekent Mulcahy, “de man had lef en nam risico's. De video overtuigde McElroy dat ik actie kon filmen en sfeer wist te scheppen. Op George Miller na waren de meeste Australische regisseurs meer cerebraal en dat zou gevloekt hebben met dit project.”

Volgens Mulcahy keek hij met vreemde ogen naar de locatie, het verhaal en de personages: “Ik was in Parijs, Amsterdam en de VS geweest en die plaatsen beïnvloedden mij. Toen ik RAZORBACK in de outback van Australië ging maken, voelde ik mij een vreemdeling in een vreemd land. Alles leek me surreëel: de landschappen, de personages, alles. Het verhaal werd daardoor Deliverance meets Jaws meets Wake In Fright.”

In het scenario van Everett De Roche sprak de energie en de agorafobie hem aan: “Het idee van terreur in wijde, open ruimtes: waar kan je je verschuilen? Bovendien hou ik van thrilleravonturen en wil ik enkel dingen filmen die ik zelf ook graag zie op het scherm.” Mulcahy voegde er humor aan toe “om voor wat ontlading te zorgen”, maar besloot “de razorback een enigma te laten. Wanneer je alles uitlegt, is alle spanning weg. Bovendien wou ik werken met teasers, de mensen prikkelen met de vraag of ze het monster gezien hadden of niet. Het was ook meer de bedoeling te werken met suspense dan met horror en gruwel. Door het monster níét te tonen creëer je net meer spanning.”

Interessant is dat RAZORBACK zowel het kwaad in de mens als in het monster toont. “Ik wou dat de kijker zich afvroeg wie het slechtst was: monster, dier of mens”, zegt Mulcahy. “Zonder een zwaar statement te willen maken zit dat er wel in. Het was mijn boodschap aan de mensheid.”

“De esthetiek is erg jaren 80 en typerend voor videoclipregisseur Russell Mulcahy”, stelt filmrecensent Alexandra Heller-Nicholas in een rondetafelgesprek over RAZORBACK. “We hebben het gevoel dat we in een videoclip zitten. Mulcahy voegde zelfs een nummer toe van Duran Duran: 'New Moon on Monday'. Ik stel de film vaak voor aan vrienden als de Australische Suspiria, op visueel vlak is het uitzinnig, het verhaal gaat over een dodend everzwijn, bewust niet te ingewikkeld. Het is zoals Argento's film niet te filosofisch maar bijzonder onderhoudend. Stijl triomfeert over inhoud.”

Deze vaststelling klinkt (zeker toen maar ook nog nu) als een verwijt en wordt gecounterd door filmhistoricus Lee Gambin (Massacred by Mother Nature): “Ik zie de inhoud wel, er is een referentie aan de Lindy Chamberlainaffaire (een onterecht voor moord veroordeelde vrouw, nvda). Het everzwijn is ook een vreemd wezen, een dier dat geïntroduceerd is in de omgeving, terwijl de brutaal gedode Amerikaanse ecojournaliste ook een vreemdeling is. Er is een duidelijke verwijzing naar een misogyne cultuur, terwijl mannelijkheid en viriliteit worden gedeconstrueerd.”

Schrijver Sally Christie sluit daarbij aan: “Een personage stelt dat er maar twee soorten wilde varkens zijn: dood en gevaarlijk, er is niets tussen. Dat geldt ook voor de twee machobroers die de vorm van wilde varkens aannemen. Het idee van de wilde mannelijkheid zit ook in het grote zwijn dat meteen tussen de benen chargeert.”

Waarna Gambin opnieuw inpikt: “RAZORBACK gaat over seksueel geweld en over transformatie. Er is een vreemde vrouw die arriveert en aangeeft dat een conservatieve wereld moet veranderen, maar er is ook de transformatie van vlees. Het onderliggende idee is dat mensen stukken vlees zijn, objecten in een wegwerpsysteem en een consumptiecultuur. Er is een link met films zoals The Texas Chainsaw Massacre, die benadrukte dat in het Amerika van na de Vietnamoorlog de mens een wegwerpproduct is geworden. Bovendien zijn de man- en vrouwrollen hier omgedraaid, ze zijn echt gelijkwaardig, en dat maakt de film nog politieker.”

De deelnemers aan de discussie prijzen Mulcahy als “visueel verhalenverteller” en stellen dat hij zijn stempel heeft gedrukt op de jaren 80. Dat klopt wel, ook al zette hij nooit de stap van vakman naar auteur. Maar we begrijpen Alexandra Heller-Nicholas: “RAZORBACK is een intelligente film. Hij is een beetje een tijdscapsule naar de videoclipcultuur van de eighties en weerspiegelt perfect zijn tijdsgeest. Ik hou van die tijd en zijn esthetiek, daarom ben ik gek op deze film.”

Film: *** / Extra’s **** (commentaar, documentaires, verwijderde scènes, uncut filmversie)

Geschreven door IVO DE KOCK

Razorback

Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Productiejaar: 
1984
Distributeur: 
Carlotta

Media: