Reportage: Rabot

In 2012 vroeg het Gentse Kinderkunstencentrum Christina Vandekerckhove een documentaire te maken over de Rabotwijk. Ze versierde scenariosteun van het VAF en deed research, maar kwam vast te zitten. “Ik liep letterlijk verloren in de wijk”, zegt Vandekerckhove. “Tot ik hoorde dat de sociale woonblokken, de drie torens, tegen de vlakte zouden gaan en dat iedereen op termijn zou moeten verhuizen. Dáár wou ik een film over maken."

RABOT werd een diepmenselijke documentaire, geen documentair j’accuse dat sociale huisvesting analyseert of armoede aanklaagt. “Ik wilde een film maken met portretten van mensen en ik bekijk hoe ik dat artistiek het best kan doen. In eerste instantie is het ook een portret van het gebouw dat ingevuld wordt door mensen, letterlijk. Natuurlijk komt er een boodschap in rabot, maar die moet je als kijker ook een beetje zelf maken.” Het is evenwel een auteursdocumentaire “omdat alles wat die film vertelt volledig vanuit mij komt. Wanneer je naar het begin en het einde van de film kijkt, zie je dat ik hem echt heb gestuurd. Je bemerkt de hand van de maker.” Zo richt ze haar camera op details: “We hadden 28 draaidagen op twee jaar tijd, wat weinig is, maar ik heb enorm veel tijd gestoken in naar de mensen te gaan, te praten en te kijken naar details die hen portretteren. Ik film stukjes van het appartement omdat die details aangeven wie de bewoners zijn. Een vensterbank, hoe ze de dingen rangschikken, twee volwassen voeten en blote voetjes van een kindje ... Wanneer je de mensen heel goed kent, voel je wat je kan en moet tonen en wat niet. Wanneer die man begint te wenen, denk je ‘stoppen of afwachten?’ en tijdens de montage voel je wanneer je weg moet gaan.”

Voor de kijker is het moeilijk om een comfortabele, veilige afstand te bewaren. “Je kunt denken ‘wat zit ik hier naar een bende kapotte levens te kijken’ of ‘ik zit te kijken naar iemand die het zo moeilijk heeft gehad in zijn leven, die al van zijn zevende in instellingen is geplaatst, die continu worstelt met zijn verslaving en die het toch beter wil maken’. Ik probeer de kijker ergens wel een spiegel voor te houden. Je kan ook denken: ‘Dit had ik kunnen zijn als ik minder chance gehad had in het leven.’ Ik neig eerder naar de barmhartige kijk dan naar het eerste.” Vandekerckhove speelt bewust met tijd en ruimte. Zo laat ze eerst een man aan het woord om later met een opkoper zijn appartement te bezoeken. De man blijkt overleden. “RABOT springt van het heden naar het verleden en terug naar het heden omdat het besef dat alles gaat verdwijnen je anders naar dingen en mensen doet kijken. Het geeft ook aan hoe wij zelf passanten zijn, hoe het leven en de tijd voorbijgaan.”

Het levensverhaal van de getuigen wordt niet volledig uitgediept. Hun leven in het ‘hier en nu’ wordt ingepast in een mozaïekverhaal. De Gentse sociale woonblokken krijgen zo een universeel karakter, terwijl de bewoners een universele menselijkheid uitdrukken, waardoor ze niet verglijden tot freaks of clichéfiguren. Dit portret is een spiegel die aangeeft dat er iets hapert aan onze samenleving. Niet toevallig leggen bewoners de vinger op een van de oorzaken. “Er wordt niet meer met elkaar gesproken”, aldus Vandekerckhove. “Ik geloof wel in de stelling van Adrienne dat het fout is gegaan toen iedereen zijn deur begon toe te doen. Wanneer iedereen zomaar naast elkaar zit en aan zijn lot wordt overgelaten, gaat het fout. Ik wou duidelijk maken dat dit verhaal niet over Gent gaat. Die drie sociale woonblokken kunnen om het even waar staan. rabot is een universeel verhaal van een groot dorp in de hoogte.”

RABOT is een confronterende auteursdocumentaire, en het is ook een document dat over tien jaar zijn waarde nog zal hebben. “Daarom wou ik er ook een documentaire over maken, dit is iets dat weggaat en nooit meer terugkeert. We hebben die blokken getoond en de verhalen van de bewoners vastgelegd. Ze zullen niet vergeten worden. Een van hen zei: ‘Ze gaan dat hier afbreken, maar de ziel van het Rabot zal hier altijd blijven ronddwalen.’ RABOT probeert een beetje die ziel te vangen.”

Lees de volledige reportage in Filmmagie januari 2018 (te bestellen met een mail naar info@filmmagie.be). 

Geschreven door IVO DE KOCK

Reportage: Rabot

17/01/2018
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Dalton Distribution

Media: