Roger Deakins: 35 jaar beeldenkunstenaar (II)

Al meer dan 35 jaar plooit de Engelsman Roger Deakins zich in de meest benarde posities voor dat ene ideale shot. De cinematograaf behoort tot de absolute wereldtop in zijn vak en heeft nu na veertien nominaties een eerste Oscar gewonnen. In deel twee van zijn portret belichten we de periode vanaf zijn glansjaar 2007.

In 2007 toonde Deakins aan de wereld dat hij onbetwistbaar een van de beste DoP’s was met twee visueel indrukwekkende films: No Country for Old Men en The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford. Niet toevallig twee westerns, een genre dat Deakins na aan het hart ligt. “Mede door de manier waarop Roger Deakins aarde, lucht en bloed in beeld brengt, ontstaat een beklemmende sfeer”, schreven we al in Filmmagie 581 over No Country For Old Men. “Jesse James bevat shots die eigenlijk niets te maken hebben met de plot, maar daar raakte ik mee weg. Daarom hou ik van film. Het draait niet altijd om het verhaal. Er zijn gewoon dingen die je enkel via film kunt uitdrukken”, vertelde Deakins later aan Business Insider.

The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford

De Academy nomineerde beide films voor Beste Cinematografie. Misschien kostte die dubbele nominatie hem ook de overwinning omdat de stemmen voor hem over twee films werden verdeeld. Hoe dan ook toonde collega-DoP Robert Elswit zich een geduchte concurrent met There Will Be Blood (2007), ook al een western, en mocht hij en niet Deakins zijn eerste gouden beeldje in ontvangst nemen.

Rond die periode schakelde Pixar Deakins ook in als visual consultant voor de animatiefilm Wall-E (2008). Die functie zou hij nog enkele keren aannemen voor onder andere Dreamworks, al werkt de cinematograaf liever in live-action. In animatie zijn er namelijk geen lucky accidents, geen invloeden van de echte wereld tijdens het filmen.

Stijl of geen stijl?

Deakins zegt zelf geen stijl te hebben, maar zich voor elk project aan te passen en steeds in functie van het specifieke materiaal van elke film te werken. Toch duiken verschillende stilistische kenmerken geregeld op in zijn werk. Zo maakt hij graag gebruik van silhouetten om een dreigende dan wel bedachtzame sfeer op te roepen.

Silhouetten in Jesse James, Sicario, No Country for Old Men en Prisoners

Bij de belichting van gezichten kiest Deakins er vaak voor om één kant te belichten en de achtergrond daarmee te contrasteren, waardoor hij diepte creëert. Op het onderstaande beeld zie je aan de rechterkant het licht invallen op het gezicht van de acteur, terwijl de achtergrond donker is. Aan de linkerkant is het omgekeerd.

Prisoners

Digitale tijdperk

Met In Time (Andrew Niccol, 2011) liet Deakins zich voor de eerste keer in zijn carrière verleiden om digitaal te filmen, met de Arri Alexa. Die digitale camera was de eerste die hem kon overtuigen. Zelf zag hij amper een verschil. De ogen van de acteurs kwamen zelfs beter uit, vond hij. Film heeft ook een iets ‘korreligere’ look, terwijl digitaal scherper oogt. Vanaf dan filmt Deakins enkel nog digitaal, met uitzondering van Hail, Caesar! (2016). De Coenbroers verzochten hun DoP om toch met film te werken, aangezien Hail, Caesar! zich afspeelt in het Hollywood van de jaren 50.

In een interview met DP/30 vertelde Deakins: “Bij film hangt er een bepaald mysterie: je ziet pas de volgende dag wat je daadwerkelijk hebt geschoten. Voor mij hoeft dat niet echt, daarom is digitaal ook zo gemakkelijk. We zien meteen wat we hebben gefilmd.”

Ook Sam Mendes was initieel van plan om Skyfall (2012) op film te draaien, maar Deakins overtuigde hem om voor digitaal te kiezen. Samen leverden ze een van de mooiste Bondfilms ooit af. In 2012 las u al in Filmmagie 629: “Skyfall is visueel de meest ravissante Bond uit de reeks. Zo wordt een duel tussen Bond en een sluipschutter in Shanghai bijvoorbeeld volledig in silhouet gefilmd en baadt de finale in een drukkende clair-obscur sfeer.”

Nieuwe band met Villeneuve

Voor het donkere Prisoners (2013) werkte Deakins voor het eerst samen met de Canadese cineast Denis Villeneuve. Samen met de onlangs overleden componist Jóhann Jóhannsson creëerden ze een grauwe thriller met een strakke spanningsboog. Die spanning schakelden ze nog een versnelling hoger in hun tweede film samen: Sicario (2015). De moderne western bouwt traag op, maar houdt het publiek op het puntje van de stoel. Over Sicario vertelde Deakins het volgende (Filmmagie nr. 658 in 2015): “Wanneer je een scenario zoals dat van Sicario aanpakt alsof het realiteit is en niet probeert te overdrijven, te accentueren en overdadig commentaar te leveren, dan werkt het. Het was gemakkelijk geweest om van Sicario een over-the-top spektakel te maken met heel wat vuurgevechten, maar ik ben een eenvoudige mens die graag dingen simplificeert. Ik hou het graag authentiek.”

Sicario

Oscarsucces: Blade Runner 2049

Villeneuve en Deakins werkten ondertussen drie keer samen, want ook voor Blade Runner 2049 (2017) bundelden ze de krachten. Ze voelen elkaar goed aan en hebben dezelfde ideeën over film. De DoP keek erg uit naar Blade Runner 2049. Als kind hield hij van sci-fi en verslond hij het ene boek na het andere. Hij wou altijd al een sciencefiction met een realistische basis draaien. Met Blade Runner 2049 kreeg hij eindelijk die kans.

Blade Runner 2049 is een door Roger Deakins adembenemend gefotografeerd visueel epos met indrukwekkende CGI-effecten, maar het is vooral heel menselijke cinema”, schreef Ivo De Kock in zijn recensie voor het novembernummer van Filmmagie (679). Die fotografie heeft Deakins nu een allereerste Oscar opgeleverd.

Het eerste deel van dit portret wierp licht op Roger Deakins werk van voor 2007.

Geschreven door BRAM RENIERS

Roger Deakins: 35 jaar beeldenkunstenaar (II)

Media: 

onomatopee