Selma

Vijftig jaar moest de zwarte vredesapostel en begenadigd spreker Martin Luther King Jr wachten voor hij met een bioscoopfilm wordt herdacht. Tegelijk is SELMA, in een regie van de Afro-Amerikaanse cineaste Ava 'I Will Follow' DuVernay, gezien enkele recente gevallen van doodslag in de VS – blank politiegeweld contra zwarten – brandend actueel.

Behalve een boeiende schetst SELMA ook een cruciale periode, een hap uit een belangrijk tijdsgewricht in de VS, namelijk van de geweldloze strijd van predikant en burgerrechtenactivist Martin Luther King (+1969) voor het algemene stemrecht voor de miljoenen Afro-Amerikanen in de States, met Selma (Alabama) als uitvalsbasis. De toenmalige president Lyndon B. Johnson, de opvolger van de vermoorde John F. Kennedy, zou daar wel oren naar gehad hebben – aldus de film – maar niet het karakter om onmiddellijk knopen door te hakken; hij had met de oorlog in Vietnam nog andere katten te geselen. Wel suggereert SELMA dat King en Johnson vaak rechtstreeks contact hadden. Intussen ontbond de plaatselijke sheriff en de rechtse gouverneur van Alabama, George Wallace, al zijn duivels om met overdreven politiegeweld een vreedzame mars uit elkaar te ranselen. Het bleek alleen maar olie op het vuur. Via het algemeen stemrecht wil King politieke macht, impact afdwingen, op het beleid gaan wegen. Johnson poogt dat aanvankelijk nog te counteren door als prioriteit handig te kiezen voor 'War on poverty' (strijd tegen de armoede), maar King is koppig, onverzettelijk, overtuigd van de goede zaak: een behendig tacticus, een slimme strateeg, een politicus pur sang dus ... De Britse acteur David Oyelowo maakt van hem vooral ook een mens, lang niet perfect en zeker geen held. “Het liefst ben ik predikant in een kleine gemeenschap en daarbij kan ik wat les geven.” Zo laat hij zich tegenover zijn ongeruste vrouw Coretta ontvallen. Eerder hadden wij kijkers uit de FBI-coulissen al vernomen: “Dan bewerken we de vrouw, want er is ten huize King sprake van wat zenuwachtigheid!” Het zal heel anders lopen. Want voor de vrouwen is in SELMA een niet onbelangrijke, zelfs een prominente rol weggelegd. Een telefoontje van King naar Mahalia Jackson in het midden van de nacht is maar een van die ogenschijnlijke onbelangrijke maar veelzeggende momenten die SELMA boven zichzelf doen uitstijgen. De film is maar goed en wel begonnen of vier schoolmeisjes worden de lucht in geblazen. Zomaar. Omdat ze zwart zijn. Het zal niet de laatste gewelddadige actie tegen zwarten zijn. Tegen wil en dank wordt King het boegbeeld én de inspirator van een geweldloze strijd van de Southern Christian Leadership Conference; hun rest geen andere weg. Zelfs een bezoekje van Malcolm X van The Black Panthers – voorstander van een gewelddadige revolutie – kan King geenszins op andere gedachten brengen. Een eerste mars (richting Washington, zo was de bedoeling) van jong en oud, inclusief picknickmandjes en koffertjes, komt niet verder dan de Edmund Pettusbrug, waar ze worden opgewacht door de politie, twee minuten krijgen om op hun stappen terug te keren, dat uiteraard niet doen, waarop de blanke politie de vreedzame betogers op 'Bloody Sunday' ongemeen hard en bloedig uit elkaar mept. Een jonge zwarte, die zijn oude vader wou beschermen, blijft voor dood achter. Nog wil King zijn geweldloze maar quasi uitzichtloze strijd niet opgeven. Dankzij de televisie zijn miljoenen Amerikanen getuige geweest van het politiegeweld. En wanneer King vervolgens oproept tot solidariteit melden ook heel wat blanken zich, inclusief dominees en nonnetjes, voor een volgende mars. SELMA focust in de eerste plaats op Martin Luther King zelf en zijn jonge medestanders, een charismatisch spreker die kan overtuigen en zelfs in de president niet echt een tegengewicht vindt, wel in de plaatselijke sheriff die het bewustwordingsproces van de zwarten alleen maar versnelt. Af en toe duikt Kings vrouw Coretta op, die dan al voorvoelt wat er – de dreigtelefoontjes blijven maar komen – te gebeuren staat. De nabijheid van de dood is alomtegenwoordig. Ook dat voel je als kijker constant. Ook daar neemt SELMA je mee en pakt je uiteindelijk helemaal in. Eerst wel nog even genieten van de overwinning. Datzelfde jaar nog, in de zomer van 1965, ondertekent president Lyndon B. Johnson de Voting Rights Act met de woorden: “We shall overcome”. Goed gevonden!

Geschreven door FREDDY SARTOR

Selma

11/03/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2015
Distributeur: 
eOne

Media: 

onomatopee