Shadow World

Toen Donald Rumsfeld in 2002 als minister van Defensie met de termen ‘known knowns’ en ‘unknown knowns’ een retorisch rookgordijn opwierp rond de Amerikaanse inval in Irak, dacht hij wellicht niet terug aan zijn bezoek 20 jaar eerder aan Saddam Hoessein, toen Amerikanen de bestanddelen voor gaswapens aan Irak leverden. De snedige documentaire SHADOW WORLD van Johan Grimonprez gebruikt deze en andere archiefbeelden naast interviews met gerenommeerde insiders om een verontrustend beeld te schetsen van de politieke kuiperijen die de door en door corrupte internationale wapenhandel draaiende houden.

Een spilfiguur is de Saudische prins Bandar: “Ik ben een onzichtbare man, niet omdat ik niet besta, maar omdat jullie ervoor kiezen mij niet te zien.” De goed geoliede draaideur tussen een privatiserende politiek en het militair-industriële complex staat toe dat de grote spelers van die schaduwwereld hun gang kunnen blijven gaan. SHADOW WORLD neemt niet alleen neoconservatieve haviken zoals Karl Rove, Donald Rumsfeld of Dick Cheney op de korrel, of de zogenaamde sociaaldemocraat Tony “war criminal” Blair.

Het hele politieke spectrum heeft bloed aan de handen, inclusief Barack Obama, Hillary Clinton en Nelson Mandela’s voormalige partij ANC in Zuid-Afrika (waar de kiem ligt voor het boek van ex-ANC-parlementslid, nu onderzoeksjournalist Andrew Feinstein dat SHADOW WORLD inspireerde). De feiten zijn “onbekend” noch “onzichtbaar”, er wordt alleen niet naar gehandeld. Na internationaal gewaardeerde essayfilms Dial H-I-S-T-O-R-Y (een inventieve geschiedenis van vliegtuigkapingen) en Double Take (Hitchcockdoublures zorgen voor een paranoïde spiegeling tussen film en leven) richt Grimonprez zich met SHADOW WORLD opnieuw op de cultuur van de angst.

De montage van archiefmateriaal is nog altijd geestesprikkelend, ditmaal zonder fictiebronnen, maar de ontluisterende schets van amoreel gegraai haalt de bovenhand op expliciete mediakritiek. Daarbij is SHADOW WORLD tegelijk preciezer en alomvattender dan bijvoorbeeld The Unknown Known van Errol Morris. Zoals Adam Curtis in collagedocumentaires The Power of Nightmares en Bitter Lake weet Grimonprez de kijker evenzeer te bezweren met historische analyse als met poëtische reflecties (onder meer van auteur Eduardo Galeano).

SHADOW WORLD zoekt een uitweg voor de opgestapelde verbolgenheid via de beroemde kerstbestanden tussen soldaten van beide fronten tijdens de Eerste Wereldoorlog, de oorlog die een eind moest maken aan alle oorlogen, maar tegelijk een volgende stap zette in de mechanisering van de menselijke vernielzucht …

Geschreven door BJORN GABRIELS

Shadow World

23/11/2016
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Dalton Distribution

Media: