Shirley

Onafgebroken verkennend eist Josephine Decker een plek in de annalen van de onafhankelijke Amerikaanse cinema. Recensent Richard Brody van 'The New Yorker' en Martin Scorsese, die haar nieuwste film SHIRLEY produceerde, dragen haar op handen. Nu is het aan het Belgische publiek om Josephine Decker te ontdekken.

Na drie experimentele films waagt regisseur, actrice en performancekunstenaar Josephine Decker zich aan haar meest mainstream project tot nog toe. Met hoofdrolspeelster Elisabeth Moss (The Handmaid's Tale) in de rangen zou SHIRLEY zelfs op redelijk wat aandacht moeten kunnen rekenen. Niet dat de cineast haar weerbarstigheid van zich afgeschud heeft. Ook in haar nieuwste film blijkt ze meer geïnteresseerd in de psychologie van haar personages dan in een klassiek opgebouwde plot. Al komt ze daar dit keer verdacht dicht bij, door te kiezen voor de verfilming van een boek dat een fragment uit het leven van horrorschrijver Shirley Jackson verkent.

Psychologie betekent voor Decker een duik nemen in het onderbewuste en dan vooral om het spanningsveld te onderzoeken tussen de perverse trekjes van dat onderbewustzijn en geijkte maatschappelijke omgangsvormen. Daarvoor keert ze terug naar de vroege jaren 60, naar Jacksons milieu. Van de schrijver overleeft vooral het kortverhaal The Lottery uit 1948 in literaire naslagwerken. Decker tracht de auteur te laten samenvallen met de personages die ze exploreert in haar boeken: een intelligente, maar getormenteerde vrouw die worstelt met de etiquette van haar burgerlijke omgeving, met de banaliteit van de mensen om haar heen en – vooral – met haar innerlijke demonen en een moordend writer’s block. Haar man, Stanley Hyman, is een gerespecteerd hoogleraar en criticus met wie ze afgesproken heeft dat hij haar mag bedriegen, zolang hij maar open is over zijn escapades.

Wanneer het jonge koppel Fred en Rose arriveert, lijken we het universum van Who’s Afraid of Virginia Woolf binnen te stappen. We voelen meteen dat nieuwkomer Rose, wier man de nieuwe assistent van Stanley zal worden, te zelfstandig en te slim is om bevrediging te halen uit haar rol als professorsvrouwtje. Nauwelijks heeft ze The Lottery uitgelezen op de trein, of ze sleurt Fred mee naar het toilet om haar opwinding de vrije loop te laten. De tijdsgeest stond echter niet aan de zijde van vrouwen die hun seksualiteit op een onbevangen manier wilden ontplooien. Het contact met de schrijver van het bewuste verhaal zal haar emotionele wereld binnenstebuiten keren. Zo verfijnd Roses groeipad naar zelfstandigheid verloopt, zo voorspelbaar rechtlijnig is de perverse invloed van de professor op zijn jonge mannelijke volgeling.

SHIRLEY is een rijke film. Vanaf het begin weet je dat je naar een smeulende vulkaan zit te kijken. De snedige interactie tussen Jackson en haar man verraadt vele lagen. In gezelschap is zij de onderkoelde schrijver die graag bewonderd wordt, een rol die haar man met plezier onderstreept door haar te bewieroken. Achter gesloten deuren blijkt ze afhankelijk van hem, financieel en psychologisch, angstig om zijn oordeel over haar schrijfsels. Deze beladen relatie staat in scherp contrast met de onervarenheid van nieuwkomers Fred en Rose. Het kan niet anders of het complexe koppel zal de jongelui meedogenloos confronteren met zichzelf.

Moss haalt het maximum uit de interessante rol die ze voorgeschoteld krijgt. De wereldvreemde kunstenaar is ook een zelfstandig denkende vrouw en bij momenten zelfs een pragmatische diplomaat. Dat de plot zich rechtlijnig ontwikkelt, is nieuw voor regisseur Decker. Ze laveert zelfzeker door het labyrint aan emoties dat ze schetst richting catharsis, maar je voelt dat haar echte interesse niet ligt bij het vertellen van een verhaal. Door de veelheid aan informatie zonder echte spanningsboog blijft dit een relatief taaie brok cinema, maar wel eentje om vingers en duimen bij af te likken, als je bereid bent je verbeelding en inlevingsvermogen aan het werk te zetten.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door MIK TORFS

Shirley

02/09/2020
Regisseur: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2020
Distributeur: 
September Film

Media: