Skoonheid

Regisseur Oliver Hermanus maakt het de filmkijker niet gemakkelijk. Of misschien heeft hij de impact van de geschiedenis van zijn vaderland, Zuid-Afrika, te zwaar onderschat.

Het is duidelijk dat hij net door niet rechtstreeks naar het apartheidsverleden te verwijzen een statement wil maken. Maar buiten zijn wil om wordt het publiek al te vaak overdonderd door de metaforische betekenis van zijn onderwerp (zelfontkenning) in deze context. Heeft Hermanus bepaalde keuzes te scherp gesteld? Lijdt deze film onder de complexiteit van wat hij wil vertellen? En wát wil hij precies vertellen?

François leidt een goed georganiseerd bestaan in Bloemenfontein, een blanke gemeenschap in Zuid-Afrika. Maar de vader van twee dochters en toegewijde echtgenoot dreigt zichzelf te verliezen in zijn obsessie voor Christian, de 23-jarige zoon van een vriend van de familie. Niet alleen François, maar iedereen is het eens over de ontwapenende schoonheid van deze jongeling. Maar aan François vreet een allesverslindende seksuele obsessie. Hoe meer hij er in door gaat, hoe meer hij zijn omgeving begint te haten en te misprijzen.

Je zou SKOONHEID kunnen zien als een film over het patriarchaat in crisis; de verhaallijn met zijn dochter breekt de film - gelukkig - wat open. Je zou de ontkenning van de eigen seksualiteit kunnen beschouwen als een metafoor voor de hypocrisie waarbij men in Zuid-Afrika meent discriminatie te hebben uitgebannen. Maar filmer Hermanus geeft zo weinig prijs. Er zit een zware symboliek verscholen in de regiekeuzes die hij heeft gemaakt. Je kan er niet om heen dat iedereen Zuid-Afrikaans met elkaar praat behalve met de jonge god Christian, die wordt in het Engels aangesproken. En ook de keuze voor een bijna uitsluitend blanke cast weegt zwaar door. Er is geen enkele ruimte voor nuance. Je kunt geen sympathie voor deze personages voelen en je hebt al snel door welke richting het verhaal uit zal gaan.

De registrerende stijl versterkt dat gevoel en de lange shots maken het heel erg moeilijk om echt in deze film te geraken. Tot halfweg, wanneer de vaderrol van het hoofdpersonage ter discussie komt te staan. Al is dat dan alleen maar in het hoofd van de toeschouwer, want de regisseur wil niks benoemen, laat staan uitspreken. Wanneer François het voorwerp van verlangen volgt en hem ‘toevallig’ op het strand tegen het lijf wil lopen, ontdekt hij dat zijn dochter met Christian heeft afgesproken. Gefascineerd probeer je naar François’ emoties te peilen, zijn reacties in te schatten. Op dat ogenblik ontdoet de film zich van zijn socio-politieke beladenheid en durven we aan onszelf toe te geven dat deze man nooit menselijk kan zijn, omdat hij niet (zoals later zal blijken) naar schoonheid verlangt. Dat staat haaks op de schoonheid waarmee alles is gefilmd. Het resoluut kiezen voor verstikkende, groen-blauwachtige kleuren (de kleur van het water in het zwembad dat maar niet wordt schoongemaakt) maakt de verwarring compleet.

Is deze film een metafoor voor de oorzaak van elke vorm van discriminatie of gaat het over een man die geen mens kan zijn omdat hij schoonheid niet weet te ervaren? Hermanus durft het aan deze film compromisloos te maken en hij lijkt te weten wat hij door zijn regiekeuzes wil vertellen, maar misschien heeft hij zich toch vertild. SKOONHEID kreeg op het voorbije Festival van Cannes in 2011 de Queer Palm voor zijn bijdrage aan de problematiek wat seksualiteit en gender betreft. Het onderwerp is sterker dan de film.

Geschreven door BRAM DE SUTTER

Skoonheid

18/04/2012
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2011
Distributeur: 
ABC

Media: 

Trailer: 

zJyV6DtLNEA

onomatopee