System Crasher

Het knettert in de hersenpan van de negenjarige Benni, een meisje met eenhoornsokken, een onafscheidelijke dinoknuffel en … agressieve woedeaanvallen. Spot met haar en ze klopt erop los, geef haar aandacht en ze wil dat je nooit meer weggaat. Het lijkt wel alsof haar remmen stuk zijn.

Met veel respect voor haar personage schetst Nora Fingscheidt in SYSTEM CRASHER het portret van Benni, die zoveel meer is dan enkel haar problematiek. Ze is manipulatief en onvoorspelbaar, maar ook slim, grappig en zorgzaam. Bovenal snakt ze naar de aandacht van haar grootste idool: haar moeder. Die heeft liefde te over, maar is erg labiel. Dus moet Benni elders terecht. 

In ‘het systeem’ van de jeugdzorg wordt ze van het kastje naar de muur gestuurd, terwijl ze net stabiliteit nodig heeft. Een concrete schuldige voor het tekort aan tijd, ruimte en expertise blijft buiten beeld; ook de opvoeders en psychiaters die deel uitmaken van het systeem menen het goed. Op zoek naar oplossingen maken ze van Benni echter een onderzoeksobject. Platgespoten en bekleed met elektroden ligt ze in een steriele kamer. Zo neemt de film met zijn beeldtaal positie in tegen een klinische aanpak van gedragsproblemen. Daartegenover plaatst Fingscheidt ietwat naïef de heldhaftige schoolbegeleider die Benni meeneemt voor een weekendje bos, alsof wat ze nodig heeft heel simpel is: aandacht en frisse lucht. De begeleider moedigt haar aan haar medicatie weg te gooien, wat onverantwoord lijkt gezien de gewelddadigheid van de aanvallen. Die kritiek blijft echter uit. Een te vergeven minpuntje in een verder bijzonder sterk scenario dat weet te ontroeren. De scène waarin Benni met de echo van “mama!” speelt, is goud waard, net als die waarin een baby haar gezicht aanraakt, wat altijd een aanval triggert als anderen dat doen. 

De originele titel Systemsprenger is veelbetekenend; het is het (bestaande) label dat de kindpsychiater plakt op Benni, omdat ze haar plaats niet vindt binnen de bestaande structuren. ‘Ze past niet in het systeem? Goed, dan moet ze maar in het hokje van iedereen die niet in het systeem past.’ De film heeft echter zo’n genuanceerd beeld geschetst van Benni dat de kijker meteen beseft dat ze niets heeft aan labels. Net als iedere andere hulpbehoevende heeft Benni haar eigen verhaal, en dat Fingscheidt ons daaraan herinnert is erg waardevol. Dat de Duitse zorgsector in realiteit ook bekend is met de term ‘systemsprenger’, wijst bovendien op een tekort van het systeem zelf. Het duidt op de relevantie van SYSTEM CRASHER: de situatie van Benni is geen uitzondering.

Voor haar fictiedebuut hanteert Fingscheidt een geslaagde mix van realisme en impressionisme. Met schokkende, handheld camera volgen we de rondhossende Benni. Ze is als een stuiterende bal, en haar bodemloze energie komt terug in het acteerwerk, het kleurgebruik (veel fel roze), de camerabewegingen en niet het minst in de soundtrack. Met zijn triangels en xylofonen doet die doen denken aan kinderliedjes, maar dan met een moderne twist. Het snelle slagwerk reflecteert Benni’s gemoedstoestand, die vaak grenst aan het hysterische. We kruipen ook in Benni’s beleving wanneer ze over de rooie gaat: flitsen van herinneringen – vooral aan een veiliger omgeving, in de armen van haar moeder – en rood-roze kleurflikkeringen die ons doen inzien dat Benni tijdens zo’n aanval volledig de controle verliest. De heldere, zachte fotografie in de rest van de film is minder in your face en pakt mooi uit in combinatie met Benni’s felblauwe ogen en witte haar. Naar het einde toe stapt Fingscheidt opnieuw even af van haar elders realistische aanpak. Benni vindt eindelijk rust in een poëtische scène vol impressies. De hond waartegen ze eerder in de film agressief tekeerging, wijst haar de weg huiswaarts. Ze houdt hem vast als was hij een reddingsboei. Eens te meer blijkt Benni’s hoogste nood: ergens thuis te mogen komen.

Bekijk SYSTEM CRASHER nu op Lumiereseries.be. 

Geschreven door CHARLOTTE TIMMERMANS

System Crasher

04/03/2020
Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
Cinemien

Media: 

onomatopee