Tenet

Er staat veel op het spel bij TENET. In Christopher Nolans spionagethriller dreigt niet alleen de Derde Wereldoorlog (“erger dan Armageddon”) uit te barsten, hij moet ook dé blockbuster van een door corona gekortwiekte filmzomer worden. Vanaf morgen in de zalen.

‘tenǝꓕ’ lezen we op sommige posters van tenet. Ook in de opening van de film strooit Christopher Nolan kwistig visuele hints, terwijl een overval uitloopt op een martelscène waaruit ‘de Protagonist’ ontwaakt met de begroeting “Welcome to the afterlife!”. Een briefing stelt die gebeurtenissen in een labyrintisch operagebouw en op treinsporen voor als een karaktertest: “Iedereen zou willen dat ie in een brandend gebouw loopt, maar je weet pas of je dat doet als je de hitte hebt gevoeld. Zoals jij.” Gewapend met het woord ‘tenet’ (‘dogma’), dat “de juiste en de foute deuren opent”, en een samenhorigheidsgebaar start het door John David Washington vertolkte hoofdpersonage een overlevingstocht. Met één missie: de wereld redden van de vernietiging die is ingezet door de Russische wapenhandelaar Andrei Sator. Het gevaar is geen nucleaire holocaust, maar “something worse”, iets ingewikkelder ook. Tijd blijkt rekbaar en de intenties van partner Neil, contactpersoon Priya en Sators vernederde vrouw Kat blijven duister. Het avontuur speelt zich af in een schemerwereld die uit elkaar wordt gedreven door middelpuntvliedende krachten, maar chaos vormt bij Nolan net een interpretatiesleutel.

We’re living in a twilight world”, is het paswoord van deze volledig op pellicule (en gedeeltelijk op 70 mm imax) gedraaide actiefilm. In Total Film beschrijft Nolan het als “een grootschalige, ambitieuze film die nieuw terrein wil ontginnen voor het spionagegenre”. Net als zijn idool Stanley Kubrick tracht Nolan genrecinema te verheffen tot het niveau van kunst en er een bespiegeling over de condition humaine van te maken. Na een thriller (Insomnia), misdaadfilms (The Dark Knight-trilogie), een overvalfilm (Inception), een sciencefictionavontuur in de ruimte (Interstellar) en een oorlogsdrama (Dunkirk) neemt TENET ons mee naar het universum van de internationale spionage. De Protagonist is een zwarte James Bond (#BlackLivesMatter krijgt aandacht, net als #MeToo en klimaatactivisme), maar wel een emotionele variant van die koele Britse spion. Nolan introduceert een twijfelende, rondkijkende speurder. Is hij figurant, protagonist of regisseur? Wie zal het zeggen. Naast verborgen identiteiten en ambigue relaties doet ook de tijd scheidingslijnen vervagen. Van Memento over Inception tot Interstellar was Nolan al obsessief aan de slag met tijd en tijdreizen. In TENET koppelt hij daaraan de concepten inversie (“reversing the flow of time”) en entropie (het neigen naar chaos, het uiteenvallen van fysische systemen). De tijd manipuleren en terugspoelen, de toekomst die ingrijpt in het verleden, tijdspoorten die openen naar parallelle realiteiten … Dat alles gaat gepaard met een nieuwe kijk op de wereld.

Die nieuwe blik, dat originele perspectief is cruciaal. Nolan peilt naar de suspension of disbelief in film en werkelijkheid, injecteert humor in potentiële interpretaties en voert ons mee op een trip door de geest van de Protagonist. Die is getuige van een Grieks drama, de in liefde en haat gedrenkte botsing tussen een getraumatiseerde vrouw en haar suïcidale man. “Cinema geeft de mogelijkheid om in iemand anders geest te leven tijdens de duur van een film”, vertelde Nolan ons naar aanleiding van Insomnia. “Filmmaken is beelden achter elkaar plaatsen en ontdekken welk effect dat op kijkers heeft. Zodra je de beelden aan anderen laat zien, ben je bezig met waarneming, manieren van waarnemen en een alternatieve manier van kijken. Je begint ook na te denken over de perceptie van anderen.” Via film wil Nolan een visueel delirium creëren, de kijker doen dromen met de ogen open: “Van jongs af aan ben ik geïnteresseerd in dromen. Wat me fascineert is het idee dat je geest tijdens je slaap een wereld creëert die je als echt ervaart.” TENET is immersieve cinema die ons onderdompelt in een wereld waarvan Nolan zelf de regels bepaalt en minutieus uitwerkt. Om de grens tussen kijker en beeldscherm zo klein mogelijk te maken. Missie geslaagd.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door IVO DE KOCK

Tenet

26/08/2020
Regisseur: 
Scenario: 
Productiejaar: 
2020
Distributeur: 
Warner Bros

Media: 

onomatopee