Tremor - Es ist immer Krieg

Op het Kunstenfestivaldesarts is deze week de nieuwe te ontdekken van de Brusselse cineaste en docente aan de Ecole de Recherche Graphique, Annik Leroy (1953). Haar oeuvre beweegt zich tussen film, fotografie en installaties. In TREMOR. ES IST IMMER KRIEG legt ze haar oor te luisteren bij onbekende en bekende stemmen, waaronder Pier Paolo Pasolini en de Oostenrijkse schrijfster Ingeborg Bachmann uit wiens roman 'Malina' (1971) de ondertitel is ontleend. De film vormt een meerstemmig klanklandschap, een verkenning van woord en beeld die leidt langs locaties in Ijsland, Italië, Wenen en Brussel. Leroy filmde op 16mm, in zwart-wit en in de klassieke, vierkantige beeldverhouding met afgeronde randen, zoals ook Lisandro Alonso in 'Jauja' (2014) zijn landschappen omlijstte.

Het woord uit de hoofdtitel verwijst zowel naar nauwelijks waarneembare trillingen die een naderende vulkaanuitbarsting aankondigen als naar onvrijwillige schokjes van het menselijk lichaam. TREMOR begint en eindigt met beelden op de flanken van de Stromboli vulkaan en doet zo onvermijdelijk denken aan het slot van de gelijknamige film van Roberto Rossellini. Daarin speelt Ingrid Bergman een immigrante die tijdens de Tweede Wereldoorlog ontsnapte aan een vluchtelingenkamp en God aanroept om haar kracht, inzicht en moed te schenken. Ook Leroy verkent hoe (persoonlijke) machts- of oorlogsgeschiedenissen onder woorden worden gebracht, gestold in taal, tonen of tekens die nazinderen - zoals de opmerkelijke schriftuur van “outsider artists” als Fernando Nannetti en Barbara Suckfüll. De beelden, soms gekanteld in hoeken van 45, 90 of 180 graden, zoeken houvast. De camera als seismograaf.

Het is echter niet Rossellini maar Pasolini die de toon aangeeft met het begin en einde van de film. In een interview uit 1975, zijn laatste levensjaar, spreekt hij over het noodzakelijke engagement van de auteur en artiest. Aan het slot van de film worden de woorden uit zijn Profezia (1964) gesproken door de Antwerps-Kameroense kunstenaar Guy Wouete. In dat gedicht over de blauwogige Ali die vanuit Algerijë over zee komt, legt Pasolini zijn hoop bij toekomstige migratiegolven om het afgevlakte leven aan deze zijde van de Middellandse Zee nieuw leven in te blazen. De historische woorden gaan over in een strijdvaardig nummer van de hedendaagse Congolese muzikant Jupiter Bokondji en zijn band Okwess International, een ritme waarop een schuddende camera bewegelijkheid en lichamelijkheid lijkt te vinden.

Er zijn nog tickets beschikbaar voor de vertoningen in Flagey op 25 en 26 mei: www.kfda.be/nl/programma/tremor

Geschreven door RUBEN DEMASURE

Tremor - Es ist immer Krieg

23/05/2017
Regisseur: 
Scenario: 

Media: