Under the Hawthorn Tree

Sterke vrouwen, een symbolische beeldgrammatica en een ingehouden verhaal van liefde en pijn. Als een rode draad – letterlijk én figuurlijk – lopen deze parameters door het oeuvre van de Chinese maestro Zhang Yimou. Ook in deze love story tegen de achtergrond van een bijzonder tragische periode in de Chinese geschiedenis: de Culturele Revolutie.

“Kinderen van ouders die fout waren, reactionairen en contrarevolutionairen geheten, kunnen worden heropgevoed”. Aldus een gulden regel van de Culturele Revolutie die ten tijde van Mao zo alle kritische geesten terug op het rechte pad en in het communistische keurslijf wou dwingen. Dat is de reden waarom Jing, de oudste van drie maar nog geen 18, naar een gastgezin van eenvoudige boeren in een afgelegen bergdorp wordt gestuurd.

Onderweg houdt het gezelschap – het lijkt wel een routineus schooluitstapje - even halt bij een meidoorn in open veld, een heldenboom. Volgens de overlevering draagt de boom niet langer zijn karakteristieke witte bloesem maar bloeit rood omdat tijdens de Chinees-Japanse oorlog net daar patriotten zijn terechtgesteld. Vlijtig en gewetensvol maakt Jing in haar schriftje aantekeningen. De kijker verneemt dat haar vader, een kapitalist, gevangen zit (allicht), dat haar moeder voortdurend door de autoriteiten wordt lastig gevallen en vernederd. Het schoolmeisje, dat zoals haar moeder lerares wil worden, beseft dat haar toekomst en die van haar familie afhangt van hoe ze zich zal weten te gedragen ten aanzien van de overheid. Aanvankelijk heeft ze daar alles voor over. Haar gehoorzaamheid is onbesproken, haar integriteit vlekkeloos, haar loyaliteit grenzeloos. Ze leeft behoedzaam. En is rein. Als een onbeschreven, maagdelijk wit blad papier.

Even mooi zo ongeveer als de prille, ongerepte schoonheid Gong Li destijds in Zhang Yimou’s schitterende doorbraak: Het rode korenveld.
Tot Jing verliefd wordt. Eerst poogt ze, de ogen neergeslagen, de knapperd, een model communist, nog te negeren. Maar even later geeft het meisje aan haar gevoelens toe. Definitief. Eerst nog wat terughoudend, onwennig, dan schoorvoetend toegevend. Sun, een joviale kerel en vriend van de revolutie, werkt in de buurt in een geologisch onderzoek, stapt om de haverklap bij Jings gastgezin over de vloer en maakt op het timide meisje diepe indruk, al is de liefde veel te vroeg op het appèl. Zo voelt zij dat tenminste aan. Nu heeft ze zo’n lief dat liever sterft dan je te bedriegen. Hij brengt suiker mee, dan rode bessen, een rood zwempak, een kom met een geschilderde rode meidoorn… En toch houden ze wijs afstand.

Haar gevoel neemt het over, verdringt rede en verstand naar de achtergrond. Geen revolutie kan haar op andere gedachten brengen. Stilaan neemt de liefde zo’n bezit van haar dat het meisje bijna het noorden kwijt raakt. De eerste barstjes in haar vlekkeloos bestaan worden zichtbaar; het meisje vergeet haar uniform, begint om bestwil haar moeder voor te liegen… met de bedoeling Sun te kunnen zien. Geen berg is te hoog voor haar, geen job te zwaar. Een mateloos hunkerend hart. Als love birds kruipt het tweetal dicht tegen elkaar aan. Ze klimmen samen in één blauwe jas, samen op de fiets. Maar dan wil Sun af en toe wel eens verdwijnen. Maar hij komt terug, zeker weten.

Geen seconde heb je door dat hun liefde een onmogelijke Romeo & Julia-romance is, gedoemd om dood te bloeden.
Zhang Yimou vertelt in episodes, afgemeten, minimalistisch, daarbij uitstekend terzijde gestaan door de jonge actrice die met een opgetrokken mondhoek, een snelle blik, een bizar trekje haar onschuld, haar oprechte gevoelens etaleert.
Zijn kritiek op de uitwassen van de Culturele Revolutie steekt Zhang Yimou tussen de beelden weg. Daar was het hem niet om te doen, al was hij er zelf een groot slachtoffer van. Je zal de filmer op geen onvertogen woord kunnen betrappen. Echte liefde is puur, zuiver, onbaatzuchtig en eeuwig.

UNDER THE HAWTHORN TREE of liefde in tijden van Culturele Revolutie. Een pareltje in de vorm van een traan. Eentje dat langzaam uit een ooghoek sijpelt. Een 24 karaat liefdesfilm.

Geschreven door FREDDY SARTOR

Under the Hawthorn Tree

04/04/2012
Regisseur: 
Productiejaar: 
2010
Distributeur: 
A-Film

Media: