You Were Never Really Here

De keuze voor het coververhaal van november was niet gemakkelijk door de verschillende sterke films die in de Belgische zalen zouden verschijnen, zoals Ruben Östlunds 'The Square' en Yorgos Lanthimos' 'The Killing of a Sacred Deer'. Prijkt nu met bebloede handen op onze cover: Joacquin Phoenix als Joe in YOU WERE NEVER REALLY HERE van Lynne Ramsay.

Sommige films zijn gehouwen uit het meest donkere materiaal. Bij YOU WERE NEVER REALLY HERE is dat het desperate acteerwerk van Joaquin Phoenix, onderstreept door de getroebleerde score van Jonny Greenwood. Phoenix geeft het scenario weerwerk en ondergaat het psychisch verontrustende profiel van zijn personage Joe lijdzaam. Hij is een figuur ‘zonder veel vlees aan’: overdag opgesloten in een appartement met zijn moeder, ’s nachts met een hamer de stad in. Niet voor zijn eigen plezier, maar voor de genoegdoening van anderen. Phoenix incorporeert het plot, bruut en hard, in de manier waarop hij zijn fysiek laat schreeuwen terwijl hij zelf amper iets zegt. Hij belichaamt het misbruik, terwijl hij zich murmelend door een weinig geanimeerd leven beweegt. Zelfs in overlevingsmodus slaat de saaiheid toe, paranoia voor het eigen amusement.

Phoenix heeft de grenzen van het acteren verlegd. Lynne Ramsay heeft een ijzersterk scenario geschreven waarbij ze tot op het bot is gegaan. Vaak letterlijk: het gekraak van een schedel is misschien wel de meest positieve noot in bepaalde scènes. Beiden werden in Cannes terecht bekroond voor hun baanbrekende werk. Maar dat had gerust ook de hoofdvogel mogen zijn, deze film verdiende de Palm. Want het camerawerk en de beeldregie, de montage en de decors, alles klopt aan deze verontrustend mooie prent.

Het eerste half uur worstelen we ons samen met Joe door een dagelijkse routine: hoe hij, terwijl hij voor haar probeert te zorgen, door zijn moeder wordt vernederd. Maar dat krijgen we pas te zien nadat we hem aan het werk zagen terwijl hij koelbloedig mensen de schedel inslaat. Tegen dan kunnen we voor hem geen sympathie meer voelen. Zijn liefde voor zijn moeder maakt hem kwetsbaar, maar ook zo onberekenbaar. IJzig in beeld gebracht, minutieus gecomponeerd. Niet de film, maar het feit dat zulke mensen kunnen bestaan, jaagt schrik aan. YOU WERE NEVER REALLY HERE heeft ons in een houdgreep, geen enkele psychoanalytische verklaring zal tijdens het verdere verloop van het verhaal enig soelaas bieden. Want Joe wordt opgejaagd door scènes uit zijn jeugd, die ons, de toeschouwer, uit de doeken worden gedaan op een manier die het heden en het verleden met elkaar vermengt. We leren waarom hij een hamer als moordwapen kiest, maar blijven huiveren wanneer hij in de lokale hardwarestore een nieuw exemplaar aanschaft als was het een kunststuk. Ramsay houdt de vinger aan de pols en weet verdomd goed welk verhaal ze wil vertellen. Het verleden is interessant voor Joe, het is een herinnering aan misschien wel verschrikkelijke gebeurtenissen, maar ook aan ogenblikken dat hij nog enig teken van geëngageerd leven vertoonde. Deze man wordt gedreven door pure en blinde woede, maar verzet zich er een hele film tegen om aan deze emotie uitdrukking te geven. Het op een novelle van Jonathan Ames gebaseerde scenario van Ramsay stelt dit verzet aardig op de proef.

O ja, en dan is hij niet eens de slechterik in dit verhaal. Joe wordt gecontacteerd door een lokale senator die hem vraagt om zijn jonge net-tienerdochter te redden uit de klauwen van wat later een kinderprostitutienetwerk blijkt te zijn. Sommigen zullen Joe zien als een gevallen engel. Anderen zullen in hem zelfs het jongetje waarnemen dat nooit volwassen is willen worden. Voor Ramsay, die ons ook al We Need to Talk About Kevin bracht, moet hij wel de belichaming zijn van wat de Grieken het noodlot noemden. Het inzicht dat we zouden moeten hebben wanneer we op straat lopen ’s nachts en overmoedig denken dat het leven ons niet kan kraken. Uiteindelijk zit er in elk van ons een Joe verborgen, die op het einde van de film hoopt te worden gered door een andere gevallen engel. 

Vertoningen: cinenews.be.

Lees het interview met Lynne Ramsay in het huidige nummer, te bestellen met een mailtje naar info@filmmagie.be en te koop bij een van de verkooppunten

Geschreven door BRAM DE SUTTER

You Were Never Really Here

15/11/2017
Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
The Searchers

Media: 

onomatopee